Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda przedstawiła pakiet planowanych zmian w polskiej ochronie zdrowia. Propozycje obejmują m.in. ograniczenie tzw. kominów płacowych, większą jawność kontraktów zawieranych przez szpitale, zmiany w wycenie świadczeń, wzmocnienie kontroli NFZ oraz znaczne przyspieszenie wdrażania centralnej e-rejestracji. Konferencja odbyła się z udziałem prezesa NFZ Filipa Nowaka oraz Rzecznika Praw Pacjenta Bartłomieja Chmielowca.
– Chcę dziś wysłać jasny sygnał do wszystkich Polaków. Polską ochronę zdrowia tworzą ludzie, którzy są zaangażowani, odpowiedzialni i każdego dnia wykonują swoją pracę z poczuciem misji. Nie możemy jednak udawać, że system jest wolny od wad. Przez lata narastały niedoskonałości, które stworzyły przestrzeń do nadużyć – podkreśliła minister zdrowia.
Jolanta Sobierańska-Grenda wskazała, że opinię publiczną bulwersują m.in. informacje dotyczące bardzo wysokich wynagrodzeń, nieprzejrzystych zasad rozliczeń oraz niepełnego raportowania danych. Jej zdaniem przez wiele lat brakowało politycznej zgody na podjęcie trudnych, ale koniecznych decyzji dotyczących funkcjonowania systemu ochrony zdrowia.
Koniec z kominami płacowymi?
Jednym z najważniejszych elementów przedstawionego planu są zmiany dotyczące wynagrodzeń w ochronie zdrowia. Minister zapowiedziała wprowadzenie maksymalnych poziomów wynagrodzeń indywidualnych oraz limitów dotyczących udziału kosztów wynagrodzeń w budżetach szpitali finansowanych przez NFZ. Resort oczekuje również rekomendacji uwzględniających specyfikę poszczególnych poziomów szpitali.
Punktem wyjścia do dalszych rozmów ma być proponowana kwota do 240 zł brutto za godzinę pracy pracownika medycznego. Ministerstwo chce jednocześnie dokładniej analizować przepływ środków przeznaczanych na wynagrodzenia oraz strukturę zatrudnienia w placówkach.
Zmiany mają objąć również mechanizmy pozwalające na dokładniejsze gromadzenie danych dotyczących wykonywania pracy przez lekarzy – z wykorzystaniem numeru PESEL lub numeru prawa wykonywania zawodu. Ma to pozwolić na skuteczniejszą analizę rzeczywistego czasu pracy medyków i sposobu finansowania ich wynagrodzeń.
Ministerstwo zapowiedziało również działania wobec mechanizmów, w których spółki świadczące usługi medyczne otrzymują od szpitali bardzo wysokie wynagrodzenia. Resort chce, aby zasady współpracy szpitali z przedsiębiorcami świadczącymi usługi medyczne były bardziej przejrzyste.
Jawne wyniki konkursów i kontraktów
Kolejną zmianą ma być wprowadzenie jawności wyników postępowań konkursowych ogłaszanych przez szpitale w celu zakupu świadczeń medycznych.
Szpital finansowany ze środków NFZ będzie miał obowiązek informować, za jaką kwotę i na jakich zasadach zawarł umowę z przedsiębiorcą realizującym świadczenia medyczne. Ma to zwiększyć transparentność wydatkowania publicznych pieniędzy.
Zgodnie z przedstawioną propozycją pracownik medyczny miałby być zatrudniony w jednym szpitalu w wymiarze co najmniej połowy etatu. Podjęcie pracy w kolejnej placówce miałoby wymagać zgody pracodawcy.
Zmiany w wycenie świadczeń i silniejsze kontrole NFZ
Jednym z kolejnych obszarów zmian jest system wyceny świadczeń medycznych. Resort zdrowia i NFZ chcą dokładniej analizować rzeczywiste koszty wykonywania procedur oraz korygować wyceny tam, gdzie są one niewspółmierne do ponoszonych kosztów.
Ministerstwo zapowiada także wzmocnienie kontroli prowadzonych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Ma to pozwolić szybciej wykrywać przypadki nieprawidłowego rozliczania świadczeń, nierzetelnego raportowania danych oraz innych mechanizmów prowadzących do nieuzasadnionego wydatkowania publicznych środków.
Centralny system kolejkowy ma przyspieszyć
Jedną z najważniejszych zmian bezpośrednio odczuwalnych przez pacjentów będzie rozwój centralnej e-rejestracji. Dzięki systemowi możliwe ma być sprawdzenie, czy pacjent skorzystał z wizyty, przełożenie terminu lub jego odwołanie, tak aby zwolnione miejsce mogło zostać wykorzystane przez inną osobę.
System jest stopniowo rozszerzany. Od sierpnia 2026 roku obejmuje kolejne specjalizacje, w tym m.in. endokrynologię, nefrologię, choroby zakaźne, choroby płuc oraz świadczenia z zakresu chorób naczyń. Docelowo resort zapowiada objęcie centralnym systemem kolejnych dziedzin ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
Celem rozwiązania jest stworzenie rzeczywistego, przejrzystego systemu zarządzania wolnymi terminami i ograniczenie sytuacji, w których niewykorzystane wizyty pozostają zablokowane, mimo że inni pacjenci czekają na świadczenie.
Ponad miliard złotych na zmiany w szpitalach
Rząd uruchomił również środki na proces zmian organizacyjnych i konsolidacyjnych w szpitalach. Na działania związane z przekształceniami lecznic przeznaczono ponad 1,1 mld zł. Reforma szpitalnictwa daje placówkom m.in. możliwość przeprofilowania części działalności oraz konsolidacji świadczeń.
Powiatowe Centra Zdrowia. Pomoc tam, gdzie brakuje szpitala
Elementem reformy systemu mają być również Powiatowe Centra Zdrowia. To nowy model organizacji opieki przeznaczony przede wszystkim dla obszarów o ograniczonym dostępie do leczenia szpitalnego.
Centra mają zapewniać całodobową pomoc ambulatoryjną i interwencyjną, dostęp do lekarza i pielęgniarki, podstawową diagnostykę laboratoryjną oraz obrazową, m.in. RTG i USG, wykonywanie prostych zabiegów chirurgicznych niewymagających znieczulenia ogólnego, krótkotrwałą obserwację pacjenta na łóżku obserwacyjnym oraz – w razie potrzeby – transport sanitarny do szpitala.
Według założeń analizowanych przez AOTMiT centra mogą być tworzone w powiatach, w których nie ma podmiotu realizującego kontrakt NFZ w zakresie leczenia szpitalnego, a dostęp do najbliższego szpitala jest ograniczony. Prezes AOTMiT pozytywnie zarekomendował włączenie modelu Powiatowych Centrów Zdrowia do świadczeń gwarantowanych, jednocześnie wskazując na potrzebę dalszego doprecyzowania zasad organizacji i finansowania placówek.
Najważniejsze zmiany w jednym miejscu
Przedstawiony przez Ministerstwo Zdrowia plan zakłada więc jednoczesne działania w kilku obszarach: ograniczenie skrajnie wysokich wynagrodzeń finansowanych ze środków publicznych, zwiększenie jawności umów zawieranych przez szpitale, dokładniejszą ewidencję czasu pracy personelu, zmiany wycen świadczeń, silniejszy nadzór NFZ, rozbudowę centralnej e-rejestracji oraz rozwój nowych form opieki, takich jak Powiatowe Centra Zdrowia. Celem zmian ma być większa przejrzystość wydawania publicznych pieniędzy, lepsza organizacja pracy placówek i sprawiedliwszy dostęp pacjentów do świadczeń.
Premier Donald Tusk zapowiada dalsze kontrole
Prezentację zmian poprzedziły zapowiedzi premiera Donalda Tuska dotyczące intensyfikacji działań kontrolnych w związku z informacjami o nieprawidłowościach w części placówek medycznych. Szef rządu wskazał, że oczekuje rozwiązań systemowych dotyczących zasad wynagradzania, wyceny świadczeń oraz organizacji pracy szpitali.
– Ci, którzy odpowiadają za konkretne sytuacje w konkretnych szpitalach, będą odpowiadać, niektórzy przed wymiarem sprawiedliwości. Będziemy ten proces kontroli i egzekucji przepisów prawa i przyzwoitości kontynuować – zapowiedział premier.
